Czy kosmetyk może być niebezpieczny dla zdrowia?
Każdy kosmetyk, który legalnie trafił na rynek jest bezpieczny. Producent czy dystrybutor kosmetyków ma obowiązek spełniać wymagania prawne określone w dyrektywie kosmetycznej, a tym samym w ustawie o kosmetykach. Każdy produkt przed wprowadzeniem do obrotu podlega indywidualnej ocenie bezpieczeństwa, podczas której oceniana jest szczegółowo cała receptura. Ocena bezpieczeństwa przeprowadzana jest przez wykwalifikowanego eksperta i ma na celu potwierdzenie, że dany produkt kosmetyczny jest bezpieczny dla zdrowia użytkowników.

Więcej o ocenie bezpieczeństwa przeczytasz w sekcji "Jak ocenia się bezpieczeństwo kosmetyków?".

Bezpieczeństwo kosmetyków podlega kontroli ze strony kompetentnych władz ds. zdrowia. W Polsce jest to Państwowa Inspekcja Sanitarna, która przeprowadza kontrole zarówno w siedzibie producenta jak i kontrole produktów dostępnych na półkach sklepowych.

Może się zdarzyć, że na rynku znajdzie się kosmetyk, który nie spełnia wymagań prawnych. Niezgodność może dotyczyć bezpieczeństwa produktu, na przykład:

• kosmetyk nie posiada oceny bezpieczeństwa lub ocena bezpieczeństwa została przeprowadzona nierzetelnie,
• kosmetyk zawiera składniki niedozwolone do stosowania w kosmetykach,
• kosmetyk zawiera składniki dozwolone z ograniczeniami, których ograniczenia zostały przekroczone (np. zbyt duże stężenie konserwantu),
• produkt jest tzw. imitacją, czyli swoim wyglądem i innymi cechami przypomina produkt spożywczy.

Co się dzieje z kosmetykami niebezpiecznymi, które są na rynku?
Jeśli podczas kontroli przez kompetentne organy okazuje się, że dany kosmetyk nie spełnia wymagań prawnych w zakresie bezpieczeństwa, może zostać uznany za produkt niebezpieczny. Dzieje się tak najczęściej, gdy kosmetyk zawiera substancje niedozwolone do stosowania w kosmetykach, jest zanieczyszczony chorobotwórczymi mikroorganizmami itp. W takich sytuacjach organy kontroli decydują, w jaki sposób nie dopuścić do dalszego rozpowszechniania produktu. W praktyce najczęściej wprowadzany jest zakaz handlu danym produktem oraz nakaz wycofania tych partii produktu, które już trafiły na rynek. Ponadto produkt wpisywany jest na „czarną listę”, czyli zgłaszany do odpowiedniego systemu informującego o produktach niebezpiecznych.

W Europie takim systemem jest RAPEX – system szybkiego informowania o produktach niebezpiecznych. System RAPEX utworzono dla zapewnienia wysokiego poziomu ochrony zdrowia i bezpieczeństwa konsumentów na obszarze Unii Europejskiej. Głównym celem tego systemu jest zapewnienie szybkiej wymiany informacji między państwami członkowskimi i Komisją Europejską na temat produktów stwarzających zagrożenie oraz działań, jakie zostały podjęte w danym kraju, aby zapobiec dalszemu rozprzestrzenianiu produktu niebezpiecznego i użytkowaniu tego produktu przez konsumentów. RAPEX obejmuje większość produktów nieżywnościowych przeznaczonych dla konsumentów, w tym kosmetyki. Produkty do systemu RAPEX zgłaszane są poprzez punkty kontaktowe ustanowione w każdym kraju Unii Europejskiej. W Polsce punktem kontaktowym jest Departament Nadzoru Rynku w Urzędzie Ochrony Konkurencji i Konsumentów. (Więcej informacji na www.uokik.gov.pl).

Strona internetowa systemu RAPEX

Polskim odpowiednikiem RAPEX-u jest system HERMES, prowadzony przez Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów (UOKiK).

Jeśli konsument ma wątpliwości, co do bezpieczeństwa określonego produktu może sprawdzić, czy produkt ten występuje w którymś z wymienionych systemów.