Kosmetyki podlegają indywidualnej i rygorystycznej ocenie bezpieczeństwa. Częścią tej oceny są badania dermatologiczne gotowego kosmetyku, czyli tzw. testy zgodności lub testy tolerancji. Celem tych badań jest wykluczenie działania drażniącego lub uczulającego.

Jednak reakcje alergiczne, a także występowanie podrażnień są bardzo osobnicze. Zdarza się więc, że najlepiej przebadany kosmetyk wywoła działanie niepożądane u konkretnej osoby.

Najczęściej występujące reakcje niepożądane po użyciu kosmetyku to podrażnienia i alergie. Około 80 % reakcji niepożądanych występujących po zastosowaniu kosmetyków to podrażnienia o różnym stopniu nasilenia. Do najczęstszych objawów, wskazujących na wystąpienie podrażnienia lub uczulenia na kosmetyk należą: zaczerwienienie, świąd lub pieczenie skóry, nadmierna suchość, także wysypka.
Podrażnienie i alergia dają podobne objawy, które trudno rozróżnić. Są jednak dość istotne, choć nie zawsze zauważalne różnice:

• Objawy podrażnienia występują szybko po aplikacji kosmetyku. Występują w miejscu, gdzie kosmetyk został zaaplikowany i ustępują po usunięciu produktu ze skóry.
• Objawy reakcji alergicznej bardzo często widoczne są dopiero po pewnym czasie - na przykład po 24 lub 48 godzinach i utrzymują się także po usunięciu produktu ze skóry. Objawy mogą być widoczne w miejscu aplikacji, ale także w miejscu odległym od miejsca w którym nakładano kosmetyk.

Co zrobić, gdy kosmetyk rzeczywiście uczuli?
Zgłoś ten przypadek producentowi lub dystrybutorowi kosmetyku. Producent kosmetyków ma obowiązek przyjmować takie dane, oceniać i włączać do dokumentacji produktu kosmetycznego. Dane o przypadkach niepożądanych są uwzględniane w ocenie bezpieczeństwa kosmetyków. Dlatego każdy zgłoszony przypadek jest dla producenta bardzo ważny.

Dane kontaktowe znajdziesz na opakowaniu kosmetyku lub na stronie internetowej. Często producenci podają także numer telefonu infolinii konsumenckiej, pod którym przyjmowane są reklamacje i zgłoszenia przypadków niepożądanych.

Zgłaszając przypadek niepożądany przygotuj następujące informacje:

• data wystąpienia przypadku niepożądanego,
• identyfikacja kosmetyku - nazwa handlowa oraz numer partii,
• identyfikacja konsumenta (Twoje dane osobowe i dane kontaktowe),
• krótki opis przypadku (objawy, czas jaki upłynął od użycia produktu do wystąpienia objawów).

Wskazane informacje są niezbędne dla przeprowadzenia rzetelnej oceny przypadku niepożądanego. Umożliwią również producentowi lub lekarzowi dermatologowi współpracującemu z producentem skontaktowanie się z Tobą w celu pogłębienia wiedzy o Twoim przypadku i dalszym postępowaniu.

Oczywiście w przypadku, gdy stan skóry po aplikacji kosmetyku wymaga interwencji lekarza – jak najszybciej zgłoś się do dermatologa. Niektóre silne podrażnienia i uczulenia mogą powodować powikłania i nie należy ich lekceważyć. Ale także wówczas niezależnie od kontaktu z dermatologiem, zgłoś przypadek firmie, której kosmetyk podejrzewasz o wywołanie niepożądanego działanie.

W jaki sposób odbywa się ocena przypadków niepożądanych?
Prawo dokładnie nie określa sposobu postępowania ze zgłoszeniami przypadków niepożądanych. Dlatego szczegółowe procedury postępowania mogą się nieznacznie różnić w zależności od firmy.

Generalnie, zgłoszenie przypadku niepożądanego działania kosmetyku to szczególny przypadek reklamacji, dlatego bardzo często zgłoszenia przyjmuje dział reklamacji. Jednak w odróżnieniu od zgłoszenia wynikającego z niezadowolenia konsumenta z zakupionego produktu, analiza przypadku niepożądanego działania kosmetyku wymaga szczególnej wiedzy i przygotowania merytorycznego. Postępowanie ze zgłoszeniami takich przypadków obejmuje znacznie szerszy zakres działań, niż ustalenie przyczyny reklamacji i ewentualne zadośćuczynienie materialne.

Producent kosmetyku podczas oceny przypadku niepożądanego zazwyczaj współpracuje na stałe z lekarzem dermatologiem, który dokonuje diagnozy stanu skóry. Jednak w ocenie przypadku niepożądanego biorą także udział inni specjaliści – odpowiedzialni za dokumentację i ocenę bezpieczeństwa kosmetyku, a także specjaliści z działów badań i rozwoju, którzy najlepiej znają skład i działanie kosmetyku i jego składników.

Postępowanie ze zgłoszeniami przypadków niepożądanych opisane jest szczegółowo w Wytycznych Dotyczących Zarządzania Zgłoszeniami Przypadków Niepożądanych opracowanych przez stowarzyszenie Colipa. Stosowanie wytycznych nie jest dla producentów obligatoryjne, ale ponieważ ułatwia postępowanie ze zgłoszeniami przypadków niepożądanych, w tym ich rzetelną ocenę – wiele firm stosuje się do nich. Wytyczne dostępne są na stronie internetowej Polskiego Związku Przemysłu Kosmetycznego, lub w oryginalnej wersji językowej na stronie Colipa.

A czy można zgłosić przypadek niepożądany sprzedawcy w sklepie, w którym kosmetyk został kupiony?
Sprzedawca jest dla producenta źródłem cennych informacji: niezadowolony klient bardzo często zwraca się najpierw do sklepu, w którym zakupił produkt. Jednak udział sprzedawcy w zarządzaniu zgłoszeniami przypadków niepożądanych wynikających z użycia kosmetyku przez konsumenta nie jest regulowany przepisami prawa. To producent kosmetyków ma prawny obowiązek takie dane przyjmować, oceniać i włączać do dokumentacji produktu kosmetycznego.

Oczywiście sprzedawca może przekazać informację o reakcji niepożądanej producentowi i niektóre firmy mają odpowiednie procedury, jednak wydłuża to czas przekazania informacji producentowi, a tym samym czas oceny przypadku.

Niektórzy producenci posiadają odpowiednie procedury i gotowe formularze zgłoszenia przypadków niepożądanych, z których może skorzystać sprzedawca. Jeśli najłatwiejszym dla Ciebie rozwiązaniem jest kontakt ze sprzedawcą, możesz tą drogą zgłosić niepożądane działanie kosmetyku, ale pamiętaj, aby wówczas podać dane opisane powyżej (data, Twoje dane i kontakt, informacje o kosmetyku i objawy).