Kupując pomadkę, tusz do rzęs czy cień do powiek, najczęściej zwracamy uwagę m.in. na kolor, efekt wizualny, odczucia użytkowe lub to czy produkt po prostu odpowiada naszym upodobaniom. Rzadziej zastanawiamy się nad tym, ile i jakie informacje muszą znaleźć się na opakowaniu kosmetyku. Tymczasem nawet najmniejszy kosmetyk (posiadający zaledwie kilka centymetrów przestrzeni na etykiecie) dostępny na rynku musi spełniać szczegółowe wymagania prawne dotyczące oznakowania wynikające z rozporządzenia kosmetycznego 1223/2009/WE. Małe opakowanie nie oznacza mniej informacji dla konsumenta – wynika to wprost z przepisów prawnych. Branża kosmetyczna od lat poszukuje rozwiązań, które pozwalają pogodzić wymagania regulacyjne z funkcjonalnością opakowań i czytelnością informacji dla konsumenta. Temu właśnie zagadnieniu poświęcony jest przewodnik techniczny „Oznakowanie kosmetyków kolorowych – małe opakowania”, opracowany przez Polski Związek Przemysłu Kosmetycznego.
Przewodnik pomaga zrozumieć, jak w praktyce stosować przepisy dotyczące oznakowania kosmetyków wynikające z rozporządzenia kosmetycznego 1223/2009/WE. Każdy kosmetyk wprowadzany do obrotu na rynku Unii Europejskiej musi zawierać określony zestaw informacji (artykuł 19 rozporządzenia 1223/2009/WE). Na opakowaniu powinny znaleźć się między innymi dane osoby odpowiedzialnej za produkt (nazwa i adres), nominalna zawartość, data minimalnej trwałości lub informacja o okresie bezpiecznego stosowania po otwarciu (tzw. PAO), numer partii produktu, a także wykaz składników zgodny z międzynarodową nomenklaturą INCI. W niektórych przypadkach konieczne jest również podanie szczególnych środków ostrożności dotyczących stosowania produktu. Wszystkie te informacje muszą być umieszczone w sposób trwały, czytelny i widoczny dla konsumenta. W przypadku niewielkich opakowań kosmetyków spełnienie tych wymagań może stanowić duże wyzwanie. Dlatego przepisy przewidują rozwiązania (swego rodzaju wyjątki), które pozwalają racjonalnie zagospodarować ograniczoną przestrzeń na etykiecie. Jednym z nich jest rozróżnienie między opakowaniem bezpośrednim a opakowaniem zewnętrznym w kontekście umieszczenia na nich konkretnych elementów oznakowania. Opakowanie bezpośrednie to pojemnik, który ma kontakt z masą kosmetyczną, natomiast opakowanie zewnętrzne to najczęściej kartonik. Większość informacji musi znajdować się na obu rodzajach opakowania, jednak niektóre, takie jak wykaz składników czy numer partii, w określonych sytuacjach mogą być umieszczone wyłącznie na opakowaniu zewnętrznym.
Coraz częściej stosuje się również rozwiązania technologiczne pozwalające zwiększyć powierzchnię informacyjną opakowania. Jednym z nich są etykiety typu „peel-off”, czyli wielowarstwowe etykiety rozwijane, które można otworzyć, aby zapoznać się z dodatkowymi informacjami. Wewnętrzne warstwy takiej etykiety mogą zawierać np. wykaz składników lub dodatkowe informacje dla użytkownika. Jednocześnie konkretne elementy oznakowania muszą pozostawać na zewnętrznej, widocznej części etykiety, aby były dostępne dla konsumenta w momencie zakupu.
W przypadku kosmetyków do makijażu istotną rolę odgrywa także sposób prezentacji produktu. Przepisy wskazują, że funkcja kosmetyku powinna być oznaczona na opakowaniu, chyba że jednoznacznie wynika ona z jego prezentacji. W praktyce oznacza to, że w wielu przypadkach nie ma potrzeby dodatkowego wskazywania funkcji produktu, jeśli jego przeznaczenie (funkcja) jest oczywiste dla konsumenta, ponieważ wynika jednoznacznie z prezentacji produktu. Klasyczna pomadka w sztyfcie, lakier do paznokci w buteleczce z pędzelkiem czy tusz do rzęs w charakterystycznym opakowaniu są dla użytkowników na tyle rozpoznawalne, że ich funkcja nie budzi wątpliwości. Coraz częściej stosowane są również piktogramy. Są to proste symbole graficzne, takie jak oko, usta czy paznokieć, które w czytelny sposób wskazują funkcję i obszar zastosowania kosmetyku.
Ważnym elementem oznakowania jest również język informacji znajdujących się na opakowaniu. Produkty kosmetyczne udostępniane na terytorium Polski muszą zawierać określone informacje w języku polskim. Jednocześnie nazwy własne produktów nie wymagają tłumaczenia. Wiele terminów stosowanych w branży kosmetycznej, takich jak „mascara”, „eyeliner” czy „bronzer”, jest powszechnie rozumianych przez konsumentów i funkcjonuje w podobnej formie w wielu wersjach językowych.
Rozporządzenie 1223/2009/WE uwzględnia także jasno określony podział odpowiedzialności pomiędzy różnymi podmiotami w łańcuchu handlowym. Choć pełna odpowiedzialność za prawidłowe oznakowanie kosmetyku spoczywa na osobie odpowiedzialnej – najczęściej producencie lub importerze, także dystrybutorzy odgrywają ważną rolę w procesie wprowadzania produktu na rynek.
Zgodnie z art. 6 rozporządzenia 1223/2009/WE dystrybutor przed udostępnieniem produktu kosmetycznego na rynku, zobowiązany jest do weryfikacji wybranych elementów oznakowania. Obejmuje to w szczególności sprawdzenie czy na opakowaniu znajdują się kluczowe informacje, takie jak dane osoby odpowiedzialnej, numer partii oraz wykaz składników (lub odniesienie do niego). Dodatkowo dystrybutor powinien upewnić się, że oznakowanie spełnia wymogi językowe obowiązujące na danym rynku. Choć dystrybutor nie jest zobowiązany do szczegółowej oceny poprawności merytorycznej oznakowania, powinien jednak reagować w sytuacji, gdy istnieją przesłanki wskazujące na jego niezgodność z przepisami (co precyzują również przepisy art. 6) – w takim przypadku produkt nie powinien zostać udostępniony na rynku. Kwestie te zostały również szerzej omówione we wcześniej wspominanym przewodniku, który omawia również zakresy odpowiedzialności różnych uczestników łańcucha wartości.
Podsumowując, oznakowanie małych produktów kosmetycznych stanowi szczególne wyzwanie, wynikające z konieczności pogodzenia ograniczonej przestrzeni etykiety z pełnym zakresem wymagań prawnych. Fundamentem tych wymagań pozostaje rozporządzenie 1223/2009/WE, które określa obowiązkowe elementy oznakowania oraz model odpowiedzialności za produkt, niezależnie od jego formatu czy wielkości. W efekcie oznakowanie staje się nie tylko wymogiem regulacyjnym, ale także elementem świadomego projektowania produktu.
Więcej cennych informacji znajdziesz w naszej bazie wiedzy: Baza wiedzy | Polski Związek Przemysłu Kosmetycznego
Analizuj składy kosmetyków!
Aplikacja dostępna jest na telefonach z system Android oraz iOS. Wystarczy, że klikniesz poniżej w jeden z wybranych systemów, a zostaniesz przeniesiony bezpośrednio do sklepu, by móc pobrać aplikację na swój telefon.
